TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
TIẾT HỌC TRỰC TUYẾN
MÔN NGỮ VĂN
* Giáo viên: Lữ Hồng Ân
Tiết 23, 24: CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều”- Nguyễn Du)


Tiết 23-24 CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

Trích trong phần mở đầu của “Truyện Kiều” có tên là: “Gặp gỡ và đính ước” (từ câu 15 đến câu 38) trong tổng số 3254 câu thơ của truyện.
I. Tìm hiểu chung:
1. Vị trí đoạn trích:
2. Bố cục:


Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.


Vẻ đẹp chung của chị em Thuý Kiều.

Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.


Vẻ đẹp của Thuý Vân.

Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn:
Làn thu thủy, nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một tài đành họa hai.
Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm.
Cung thương lầu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.
Khúc nhà tay lựa nên chương,
Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.



.
Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.





CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)


Tài sắc của Thúy Kiều.
Cuộc sống của hai chị em


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

Trích trong phần mở đầu của “Truyện Kiều” có tên là: “Gặp gỡ và đính ước” (từ câu 15 đến câu 38) trong tổng số 3254 câu thơ của truyện.
I. Tìm hiểu chung:
1. Vị trí, nội dung:
2. Bố cục:
4 câu đầu: Giới thiệu khái quát hai chị em Thúy Kiều.
4 câu kế: Gợi tả vẻ đẹp Thuý Vân
12 câu tiếp: Gợi tả tài sắc của Thuý Kiều
4 câu cuối: Cuộc sống của hai chị em.


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

I. Tìm hiểu chung:
II. Văn bản:
1. Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều:
Đầu lòng hai ả tố nga,
Thuý Kiều là chị em là Thuý Vân.
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.

Từ HánViệt
Ước lệ
Tiểu đối
Dùng từ Hán Việt, bút pháp ước lệ, so sánh, ẩn dụ, tiểu đối, thành ngữ.

Vẻ đẹp thanh tao, trong trắng, mỗi người có vẻ đẹp riêng nhưng đều rất hoàn mỹ
Thành ngữ
1. Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều:


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

I. Giới thiệu chung:
II.Văn bản:

Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều:
- Dùng từ Hán Việt, bút pháp ước lệ, so sánh, ẩn dụ, tiểu đối, thành ngữ.

 Vẻ đẹp thanh tao, trong trắng, vẹn toàn nhưng cũng rất khác biệt của Thúy Kiều và Thúy Vân


Tiết 24, 25: Đọc- Hiểu văn bản: CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

I. Giới thiệu chung:
II.Văn bản:
Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều:
Vẻ đẹp của Thúy Vân
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang
Hoa cười ngọc thốt đoan trang
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Khuôn trăng:
Nét ngài:
Hoa cười:
Ngọc thốt:
Mây thua nước tóc:
Tuyết nhường màu da:
Gương mặt như mặt trăng tròn
Mày dài to mượt
Miệng cười tươi thắm như hoa
Tiếng nói trong như ngọc
Tóc xanh mượt hơn mây
Làn da trắng hơn tuyết
Hình ảnh ước lệ tượng trưng


Tiết 24, 25: Đọc- Hiểu văn bản: CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

2. Vẻ đẹp của Thuý Vân:


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

I. Giới thiệu chung:
II.Văn bản:
Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều:
Vẻ đẹp của Thúy Vân
Bút pháp ước lệ, so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, liệt kê

 Vẻ đẹp cao sang, quý phái, đoan trang, phúc hậu dự báo một cuộc đời bình yên, hạnh phúc.


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

I. Giới thiệu chung:
II. Văn bản:
1. Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều:
2. Vẻ đẹp của Thuý Vân:
3. Vẻ đẹp của Thuý Kiều:
Làn thu thuỷ
Nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm
Liễu hờn kém xanh

- nghiêng nước nghiêng thành
Đôi mắt trong xanh như làn nước mùa thu; Lông mày đẹp như nét núi mùa xuân
- Bởi kém thắm tươi, rực rỡ như nàng
- Bởi thấy mình không tràn trề sức sống tươi trẻ như nàng
Ẩn dụ
Nhân hóa
3. Vẻ đẹp của Thuý Kiều:
a. Sắc:
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn:
Làn thu thủy nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một tài đành họa hai.


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

I. Giới thiệu chung:
II. Văn bản:
1. Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều:
2. Vẻ đẹp của Thuý Vân:
3. Vẻ đẹp của Thuý Kiều:
Sắc đẹp
Hình ảnh ước lệ tượng trưng, ẩn dụ, nhân hóa, sử dụng điển tích, thành ngữ

 Vẻ đẹp sắc sảo, mặn mà, một vẻ đẹp tuyệt thế giai nhân

Câu hỏi: Theo em, tại sao khi giới thiệu gia cảnh Thuý Kiều,
tác giả lần lượt giới thiệu từ chị đến em nhưng khi miêu tả vẻ
đẹp của hai nàng, tác giả lại tả Vân trước, Kiều sau? Phải chăng là vì Vân đẹp hơn Kiều ?

Trả lời: Tác giả muốn lấy Vân làm nền để nêu bật lên vẻ đẹp và tài năng của Kiều : Vân đã đẹp hoàn mỹ như vậy nhưng Kiều còn xuất sắc hơn.
Thảo luận nhóm (2 phút)
Nghệ thuật đòn bẩy
b. Tài:
Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm.
Cung thương làu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.
Khúc nhà tay lựa nên chương,
Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.
thi họa pha nghề
ca ngâm đủ mùi
ngũ âm làu
hồ cầm ăn đứt
- Bạc mệnh, não nhân

Đa cảm
Kiều đạt mức lí tưởng theo quan điểm thẩm mĩ phong kiến
 tài sắc vẹn toàn:
Liệt kê, so sánh
Tài năng tuyệt đỉnh.
c. Tình
Kiều có trái tim đa sầu, đa cảm


Tiết 24, 25: Đọc- Hiểu văn bản: CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

3. Tài của Thuý Kiều:


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

I. Giới thiệu chung:
II. Văn bản:
1. Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều:
2. Vẻ đẹp của Thuý Vân:
3. Vẻ đẹp của Thuý Kiều:
Sắc
Tài
Liệt kê, so sánh

 Thúy Kiều tài – sắc vẹn toàn

*Trong hai bức chân dung Thúy Vân và Thúy Kiều, em thấy bức chân dung nào nổi bật hơn, vì sao?
Gợi ý:
- So sánh số câu thơ tả Thúy Vân với số câu thơ tả Thúy Kiều
- Những vẻ đẹp nào có ở Thúy Kiều mà không có ở Thúy Vân?
Đáp án:
Trọng tâm của đoạn trích là vẻ đẹp tài năng của Thúy Kiều và bức chân dung của Kiều nổi bật hơn.
Số câu thơ tả Thúy Vân chỉ có 4 trong khi số câu thơ tả Thúy Kiều đến 16 .
Khi tả Thúy Vân, tác giả chỉ miêu tả nhan sắc, đến Thúy Kiều nàng không chỉ đẹp bởi nhan sắc, tâm hồn mà còn đẹp bởi tài năng.


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

THẢO LUẬN
*Chân dung của Thúy Vân và Thúy Kiều là chân dung mang tính cách, số phận?
Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.
Từ ngữ chọn lọc, ẩn dụ, thành ngữ
Thúy Kiều và Thúy Vân có nếp sống gia phong, khuôn phép, đúng đắn, chuẩn mực.
I. Giới thiệu chung:
II. Văn bản:
1. Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều:
2. Vẻ đẹp của Thuý Vân:
3. Vẻ đẹp của Thuý Kiều:


Tiết 24, 25: Đọc- Hiểu văn bản: CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

4. Cuộc sống của hai chị em.
I. Giới thiệu chung:
II. Văn bản:
III. Tổng kết:


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

1. Nghệ thuật:
Sử dụng bút pháp nghệ thuật ước lệ, tượng trưng, các biện pháp tu từ nhân hóa, ẩn dụ, so sánh,...
Miêu tả chân dung mang tính cách, số phận.
Nghệ thuật đòn bẩy.
2. Nội dung:

Đoạn trích ca ngợi vẻ đẹp, tài năng của con người và dự cảm về kiếp người tài hoa bạc mệnh là biểu hiện của cảm hứng nhân văn ở Nguyễn Du.
I. Giới thiệu chung:
II. Văn bản:
III. Tổng kết:
IV. Luyện tập:


CHỊ EM THÚY KIỀU
(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

Phân tích vẻ đẹp của chị em Thúy Kiều
Dặn dò



Thuộc lòng đoạn trích và ghi nhớ
Phân tích vẻ đẹp của chị em Thúy Kiều
Đọc và soạn bài : Kiều ở Lầu Ngưng Bích (chú ý bút pháp tả cảnh ngụ tình)
Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về một trong hai bức chân dung Thuý Vân và Thuý Kiều trong đoạn trích.



Trong đoạn trích "Chị Em Thúy Kiều" của Nguyễn Du, Kiều hiện lên là một người con gái tài sắc vẹn toàn. Vẻ đẹp của Kiều được tác giả sử dụng những hình tượng nghệ thuật ước lệ "thu thủy", "xuân sơn", "hoa", "liễu" để miêu tả mộ tuyệt thế giai nhân. Vẻ đẹp ấy được đặc tả qua đôi mắt, bởi đôi mắt là sự thể hiện phần tinh anh của tâm hồn và trí tuệ. Đó là một đôi mắt biết nói và có sức rung cảm lòng người. Hình ảnh ước lệ "làn thu thủy" là làn nước mùa thu gợi lên thật sống động vẻ đẹp của đôi mắt trong sáng, long lanh và linh hoạt. Còn "nét xuân sơn" có nghĩa là nét núi mùa xuân, tôn lên đôi lông mày thanh tú trên khuôn mặt trẻ trung. Vẻ đẹp của Kiều không chỉ dừng lại ở đó, câu thơ "hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh" cũng là hình ảnh làm nổi bật vẻ đẹp mĩ lệ của Kiều, vẻ đẹp hoàn mĩ và sắc sảo ấy có sức quyến rũ lạ lùng, khiến cho thiên nhiên không thể dễ dàng chịu thua, chịu nhường mà phải nảy sinh lòng ghen ghét, đố kị. Đồng thời, qua chi tiết này, Nguyễn Du cũng ngầm báo hiệu số phận của Kiều sẽ gặp nhiều sóng gió, trắc trở. Không chỉ mang một vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành, Kiều còn là một cô gái thông minh và rất mực tài hoa. Cái tài của Kiều đạt tới mức lí tưởng theo quan niệm thẩm mĩ phong kiến, gồm đủ cả cầm, kì, thi họa. Đặc biệt nhất, tài đàn của nàng đã trở thành sở trường, năng khiếu vượt lên trên mọi người. Ở đây, tác giả đã đặc tả cái tài của Kiều để gợi ca cái tâm đặc biệt của nàng. Cung đàn "bạc mệnh" mà Kiều tự sáng tác nghe thật da diết, buồn thương, nói lên tiếng lòng của một trái tim đa sầu đa cảm. Như vậy, chỉ bằng mấy câu thơ trong đoạn trích, Nguyễn Du đã không chỉ miêu tả được vẻ đẹp hoàn mĩ và cái tài của Kiều mà còn dự báo trước được tương lai của nhân vật.
Tiết học kết thúc.
Chào tạm biệt các em.
Hẹn gặp lại tiết học sau!